अब अभिभावकका लागि पनि विद्यालय खोल्नुपर्छ

कृष्ण जिसी 

बेनी म्याग्दी 

नेपालका घरघरमा अहिले एउटै गुनासो सुनिन्छ — छोराछोरीलाई सम्हाल्नै नसकिने अवस्था आएको छ। धेरै अभिभावकहरू दिनहुँ भन्छन्: “हामी त यस्ता थिएनौँ, केटाकेटी किन यस्तो भए?” प्रश्न बालबालिकातर्फ सोधिन्छ, तर उत्तर अभिभावककै व्यवहार र भूमिकामा खोजिनुपर्छ।

पालन–पोषण भन्नाले केवल खाना–लुगा दिने वा विद्यालय पठाउने मात्र होइन; असल संस्कार र मूल्य दिनु पनि त्यत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। बालबालिकाले जे देख्छन् त्यही सिक्छन्, जे सुनछन् त्यही बोल्छन्। यसैले अभिभावककै व्यवहार उनीहरूको जीवनको आधार बन्ने गर्छ।

यथार्थ यतिमै सीमित छैन। समाज र प्रविधिको द्रुत परिवर्तनले बालबालिकाको संसार पूर्ण रूपमा फेरिएको छ। सामाजिक सञ्जाल, डिजिटल जोखिम, बढ्दो प्रतिस्पर्धा—यी सबैसँग जुध्न अभिभावक आफैं सक्षम नहुने अवस्था छ। तर हामी अझै पनि पुरानो सोचमै अड्किएका छौँ। यसैले अब ‘अभिभावक विद्यालय’ को अवधारणा अपरिहार्य बनेको छ।

विद्यालयले कहिलेकाहीँ अन्तरक्रिया वा अभिभावक भेला आयोजना गर्छन्, तर त्यो पर्याप्त छैन। अभिभावकत्व विज्ञान हो—यसलाई विधिवत् सिक्न र अभ्यास गर्नुपर्छ। त्यसका लागि संरचित पाठ्यक्रम, व्यवहारिक अभ्यास, संवादात्मक कार्यशाला र दीर्घकालीन फोलो–अप आवश्यक हुन्छ। यस्तो विद्यालयले अभिभावकलाई सकारात्मक अनुशासन, प्रभावकारी सञ्चार, भावनात्मक व्यवस्थापन, डिजिटल सुरक्षा, पोषण, बालअधिकार र लैंगिक समानता जस्ता विषयमा मार्गदर्शन दिन सक्नेछ।

यसको प्रत्यक्ष फाइदा बालबालिकालाई मात्र होइन, विद्यालय र समुदायलाई पनि हुनेछ। अनुशासन समस्या घट्नेछ, शिक्षामा सुधार आउनेछ, र समाजमा सहिष्णुता र जिम्मेवारी बढ्नेछ। छोटकरीमा भन्नुपर्दा, असल अभिभावक तयार भएपछि मात्र असल नागरिक तयार हुन्छन्।

यसकारण अब सरकार, विद्यालय र समुदायले मिलेर ‘अभिभावक विद्यालय’ खोल्ने पहल गर्नुपर्छ। सुरुवात सानो पाइलट कार्यक्रमबाट गर्न सकिन्छ—तर राष्ट्रिय स्तरमा विस्तार नगरी समस्या समाधान हुँदैन। शिक्षा नीतिमा अभिभावक प्रशिक्षणलाई औपचारिक रूपमा समावेश गर्ने समय आएको छ।

बालबालिकाको उज्ज्वल भविष्यका लागि हामीले गर्ने सबैभन्दा ठूलो लगानी यही हो—अभिभावकलाई असल बनाउन सक्ने विद्यालय स्थापना गर्नु। यदि हामी आजै यो कदम चाल्न सक्छौँ भने भोलिका पुस्ताले आफ्नो जीवनमा संस्कार, अनुशासन र जिम्मेवारीलाई गर्वका साथ आत्मसात् गर्नेछन्।