म्याग्दीमा ‘सर्च एन्ड डिस्ट्रोय’ अभियान प्रभावकारी नहुदा, डेंगु संक्रमण तीव्र गतिमा फैलिँदै

गत वर्ष १०७ जनामा डेंगु संक्रमण देखिएको भए पनि यो वर्ष साउन, भदौ र असोज महिनाको पहिलो सातासम्म १०० भन्दा बढी संक्रमित फेला परिसकेका छन्। साउनमा १४ जना, भदौमा ५६ जना, र असोजको पहिलो सातासम्म ३३ जना नयाँ संक्रमित थपिएका छन्। गत वर्षभरको संक्रमणलाई तीन महिनामै उछिनेको यो अवस्थामा, सरकारी निकाय, समुदायका संघसंस्था, र स्वास्थ्य संस्थाहरूले समयमै कदम नचाल्दा संक्रमणको दर बढेको स्वास्थ्यकर्मीहरूले बताएका छन्।

सरोकारवाला निकायको उदासिनता विगतका वर्षहरूमा बेनी नगरपालिका र पाँचवटै गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखा तथा विभिन्न संघसंस्थाहरूको समन्वयमा सरसफाइ अभियान र सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दा डेंगु संक्रमणको दर घटेको थियो। तर, यसपटक यस्ता अभियान सञ्चालनमा कमी आएको जनप्रतिनिधिहरूले नै स्वीकार गरेका छन्। डेंगु फैलाउने ‘एडिज एजिप्टी’ र ‘एडिज एल्बोपिक्टस’ जातका लामखुट्टेले खेतबारी, बगैँचा, गमला, छत, र कौसीमा जमेको सफा पानीमा फुल पार्ने गर्छ। यो फुल एक वर्षसम्म पनि रहन सक्छ, जसले गर्दा संक्रमणको जोखिम सधैं कायम रहन्छ।

बेनी अस्पतालका मेडिकल अधिकृत डा. गोविन्द पोख्रेलका अनुसार, डेंगु फैलाउने लामखुट्टेको बासस्थान भत्काउन नियमित सरसफाइ गर्नुपर्ने, पानी जम्ने ठाउँहरू (जस्तै गाडीको टायर, गमला, आदिमा) सफाइको आवश्यकता रहेको छ। साथै, ‘घरमा डेंगु सार्ने लामखुट्टे आफैं मार्ने, समुदायमा सँगै मिलेर नष्ट गर्ने’ अभियान प्रभावकारी बनाउनुपर्ने उनले सुझाव दिएका छन्।

डेंगुका लक्षण र सावधानी डेंगु भाइरसले संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइबाट ३ देखि १० दिनभित्र शरीरमा लक्षण देखिन थाल्छ। ज्वरो आउनु, जीउ दुख्नु, आँखाको गेडी दुख्नु, मांसपेशी तथा हाडजोर्नी दुख्नु, झाडापखाला, र वान्ता आउनु यसका सामान्य लक्षण हुन्।

स्क्रब टाइफसको जोखिम बढ्दै डेंगुसँगै म्याग्दीमा स्क्रब टाइफस संक्रमणको पनि दर बढेको छ। गत वर्ष ७२ जनामा स्क्रब टाइ

फसको संक्रमण देखिएकोमा, चालु आवको साउनदेखि असोज महिनाको पहिलो सातासम्म ५२ जनामा यो संक्रमण फेला परेको बेनी अस्पतालले जनाएको छ। स्क्रब टाइफस मुसामा हुने माइट नामक किराको टोकाइबाट सर्ने रोग हो। यसको लक्षणहरू डेंगुसँग मिल्दोजुल्दो हुने भएकाले संक्रमणको पहिचानमा चुनौती थपिएको छ।

सङ्कास्पद बिरामीहरूको नमूना परीक्षणमा स्क्रब टाइफस पुष्टि भएको छ। समयमै उपचार नगरे यसले गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। स्वास्थ्यकर्मीहरूले सावधानी र सचेतनाको आवश्यकता औंल्याएका छन्।

समुदायस्तरमा सचेतना अभियानको खाँचो म्याग्दीमा डेंगु र स्क्रब टाइफस दुवै संक्रमण नियन्त्रणका लागि समुदायस्तरमा सचेतना अभियान, सरसफाइ, र लामखुट्टेको बासस्थान नष्ट गर्ने कार्यलाई प्राथमिकतामा राख्न आवश्यक छ। बेनी र आसपासका क्षेत्रमा सरोकारवालाहरूले प्रभावकारी कदम चालेर संक्रमणलाई नियन्त्रणमा लिनुपर्छ।

सङ्क्रमण बढ्दै गएको वर्तमान अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै, डेंगु र स्क्रब टाइफसजस्ता रोगहरूको नियन्त्रणका लागि नियमित रूपमा स्वास्थ्य जाँच, सरसफाइ, र लामखुट्टे नियन्त्रण अभियानलाई तीव्र पार्नु अहिलेको आवश्यकता रहेको स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुझाव छ।