बेनी, बैशाख-१३, म्याग्दी जिल्लाबाट औलो रोग उन्मूलन भएको छ । पछिल्लो ३ वर्षयता औलाका रोगी फेला नपरेकाले औलो उन्मुलन भएको हो । मापदण्ड अनुसार म्याग्दीमा वार्षिक एक हजार ४०० जना लक्ष्यण देखिएका बिरामीको औलो परिक्षण गरिदै आएको र पछिल्लो ३ वर्षयता औलोका बिरामी नभेटिएकाले औलो उन्मुलन भएको घोषणा गर्न सकिने आधार बनेको स्वास्थ्य कार्यालय म्याग्दीका प्रमुख भुवन ठकुराठीले बताउनुभयो ।
स्वास्थ्य कार्यालय म्याग्दीले विश्व औलो दिवसको अवसरमा आयोजना गरेको पत्रकार अन्तरक्रिया कार्यक्रममा दिइएको जानाकारी अनुसार र गण्डकी प्रदेशमा आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा २६, २०७८/०७९ मा १३ र २०७७/०७८ मा १२ जना औलोका रोगी भेटिएका थिए । उनिहरु सबै आयातित औलोका बिरामी हुन् । विदेश अथवा जोखिमयुक्त ठाउँबाट आएका व्यक्तिलाई ४५ दिनभित्र देखिने औलोलाई आयातित र एकै ठाउँमा रहेका व्यक्तिमा देखिने औलोलाई स्थानीय भन्ने गरिएको छ ।
तापक्रम वृद्धिको असर, विदेशी मुलकमा हुने आवत जावत, पर्यटक, जोखिमयुक्त ठाउमा यातायात सम्बन्ध आदीका कारणले आयातित औलोको जोखिम रहेको स्वास्थ्य कार्यालय म्याग्दीका जनस्वास्थ्य निरिक्षक राजेन्द्र सापकोटाले बताउनुभयो । “औलोको जोखिम रहेको भारतका धेरै नागरिक तिर्थयात्रीका रुपमा म्याग्दी र मुस्ताङमा आउने भएको हुँदा उनिहरुसँगै आयातित औलो भित्र्ने जोखिम छ,” उहाँले भन्नुभयो “शंकास्पद बिरामीको परिक्षण र अभिलेख व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित तथा प्रभावकारी बनाउन आवश्यक छ ।”
ज्वरो आउने, कमजोरी हुँदै जाने, एक दिन बिराएर वा दुई दिनमा ज्वरो आउने, जाडो भएजस्तो हुने, सिरक ओढ्दा तत्काल पसिना आउने आदि औलोका लक्षण हुन् । फाल्सिफोरम परजीवीका कारण हुने औलोमा इन्सेफलाइटिस या मेनेन्जाइटिसको जस्तो दिमागमा असर गर्ने र मिर्गौलामा असर गर्ने हुँदा पिसाबमा रगत मिसिएर आउन सक्छ ।
मलेरिया रोग संक्रमित पोथी एनिफ्लेक्स नामक लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्छ। यो रोगको जोखिममा मुख्यतया गर्भवती महिला तथा पाच वर्ष मुनीका बालबालिका रहने गरेaका छन् । टाउको दुख्नु, बान्ता र ज्वरो आउनु यसका प्रमुख लक्षण हुन्। समयमै उपचार नगरेमा मलेरियाकै कारण ज्यानसमेत जान सक्दछ ।
नेपालमा २ दशक अघिसम्म औलो रोग महारामारीका रुपमा रहेको थियो । सरकारले नेपाललाई सन २०२५ सम्म औलो उन्मुलन राष्ट्र बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।
