पर्वतको क्यांगमा पहिलोपटक व्यावसायिक रुपमा स्याउ खेती शुरु

पर्वत, फागुन-९, पर्वतमा पहिलोपटक व्यावसायिक रुपमा स्याउ खेती शुरु गरिएको छ । जिल्लाको मोदी गाउँपालिका वडा नं. ४ क्याङका छमबहादुर शेरपुजा ‘लाल’ ले गत वर्षदेखि व्यासायिक रुपमा स्याउ खेती शुरु गर्नुभएको हो ।
स्थानीय फलाटे र एकगैरेमा रहेको आफ्नो पाँच रोपनी जग्गामा १ सय वटा बिरुवा लगाएर स्याऊखेती शुरु गर्नुभएको हो। २८ वर्ष लामो समय भारतीय सेनामा विताउनुभएका शेरपुजाले अवकासपछि गाउँमा खाली रहेको जग्गा सदुपयोग गर्ने उद्धेश्यले जिल्ला मै पहिलोपटक स्याउ खेती शुरु गरेको बताउनुभयो ।

शेरपुजाले युट्युव च्यानहरुबाट स्याऊखेती सम्वन्धि विभिन्न जानकारी लिएर पहिलोपटक एग्रो मनाङ प्रालि काठमाण्डौसँगको समन्वयमा इटलीवाट चार वटा फरक फरक जातका एक सय विरुवा खरिद गरेर खेती शुरु गर्नुभएको हो। गत वर्षदेखि शुरु भएको स्याउ खेतीमा अहिले ३ सय वटा बिरुवा पुगिसकेका छन् भने विरुवा रोपेको पहिलो वर्ष नै झण्डै ५० किलोग्राम स्याऊ उत्पादन समेत भएको कृषक शेरपुजाले जानकारी दिनुभयो । यो खबर आजको धौलागिरि सञ्चार साप्ताहिकमा प्रकाशित छ ।
उहाँले समुद्री सतहदेखि २ हजार देखि २२ सय मिटरको उचाईमा स्याउ खेती गर्नुभएको छ । शुरुमा गाला, गोल्डेन, फुजी र रेडचिप गरी चार वटा जातका विरुवा रोप्नुभएको हो । शुरुवातमा मलखाद नमिलेका कारण २०/२५ वटा विरुवा मरेको र पुनः भारतवाट एम ७ र एमएन १११ जातको नयाँ विरुवा ल्याएर रोपेको शेरपुजाले बताउनुभयो ।
धेरै वर्ष पहिला कृषि अनुसन्धान केन्द्र लुम्लेबाट बिरुवा ल्याएर परिक्षण गर्दा फल्ने तर विरुवा लामो समय नटिक्ने समस्या रहेको थियो । आफुले सामाजिक सञ्जाल र युट्युवमा थप अध्ययन गर्दै जाँदा यहाँको हाबापानी र उचाईमा उपयुक्त हुने स्याऊ इटलीमा पाईने बुझेपछि एग्रो मनाङ प्रालिमार्फत मगाएर बिरुवा रोपेको बताउनुभयो ।

शुरुमा परिक्षणको लागि लगाएको विरुवाबाट पहिलो वर्षनै राम्रो उत्पादन भएपछि आफैले बिरुवा कलमी गर्ने, बिऊवाट नर्सरी बनाउने काममा लागेको बताउनुभयो । यस वर्ष थप २ सय विरुवा रोप्ने योजना बनाउनुभएका शेरपुजाले आगामी वर्ष १ हजार ५ सय बोट विस्तार गर्ने लक्ष समेत राखुभएको छ । एउटा बोटबाट कम्तिमा ५ केजीसम्म उत्पादन लिन सकिन्छ । शेरपुजाले भविष्यमा ३ हजार सम्म बोट लगाउने योजना बनाउनुभएको छ । यो खबर आजको धौलागिरि सञ्चार साप्ताहिकमा प्रकाशित छ
कोदो, मकै, आलु खेती हुने बारीमा पहिलोपटक आफुले स्याऊका बिरुवा ल्याएर रोपेपछि गाउँलेहरुले जिस्क्याएको भएपनि पहिलो वर्षमै राम्रो फल लागेपछि अहिले छिमेकीहरु समेत स्याऊ खेतीतर्फ सकारात्मक बनेको धौलागिरि सञ्चार साप्ताहिकमा लेखिएको छ । शेरपुजाले भन्नुभयो- ‘पहिला गाउँलेहरुले विश्वास नै मानेका थिएनन् जव बोट सारेको पहिलो वर्षमै स्याऊ फल्न थाल्यो, त्यसपछि भने छिमेकीहरुले पनि स्याऊ खेती गर्न उत्सपाहित बनेका छन् ।’ शेरपुजाले आफ्नै नर्सरीमा तयार गरेका बिरुवा अन्य किसानलाई विक्रि गर्ने जानकारी दिनुभयो ।

अहिले परिक्षणकै रुपमा रहेकाले अब फार्म नै खोलेर यो खेती विस्तार गर्ने तयारी शेरपुजाको रहेको छ । ‘कोदो मकै लगाउँदा खासै आम्दानी हुने थिएन, स्याउ खेती लगाएपछि प्रसस्त आम्दानी हुने अपेक्षा गरेको छु’ उहाँले भन्नुभयो । शेरपुजाले अबकास पछिको जीवन ब्यावसायिक स्याउ उत्पादन र विस्तारमा विताउने योजना रहेको समेत बताउनुभयो ।
स्याऊ उत्पादनका लागि अनुकुल वातावरण भएपनि अहिलेसम्म कसैले चासो नदेखाएको उहाँको भनाई छ । शेरपुजा र उहाँकी श्रीमतीले फार्ममा काम गर्दै आउनुभएको छ । एक छोरा अध्ययनका लागि अमेरिका र अर्का छोरा नेपालमै कम्प्युटर इन्जिनियर हुनुहुन्छ भने छोरी अस्ट्रेलियामा । शहरमा बस्न बाग्लुङ बजारमा सुविधासम्पन्न घर बनाएको भएपनि आफु भने गाउँमै बसेर व्यावसायिक स्याऊ खेती गर्ने योजना बनाएको उहाँले बताउनुभयो ।
गाउँमा रहेका बेरोजगार तथा जग्गा बाँझो राखेर बस्नेहरुलाई समेत प्रेरणा मिलोस र खाली जग्गा सदुपयोग गरी प्रसस्त आम्दानी समेत गर्न सकुन भन्ने उद्धेश्यले एक्लै भएपनि स्याउ खेती शुरुवात गरेको उहाँको भनाई छ । अर्को वर्षदेखि थप जग्गा भाडामा लिएर अझै स्याऊ खेती विस्तार गर्ने उहाँको योजना रहेको छ ।
स्याऊ खेतीका लागि भनेर आफुले कुनै तालिम र सिप नसिकेको बताउँदै युट्युववाटै आवश्यक जानकारी लिएर खेती गरेको उहाँको भनाई छ । जिल्लामै पहिलोपटक खेती शुरु गरेपनि कुनै निकायवाट सहयोग नपाएको शेरपुजाले बताउनुभयो । लोकतन्त्र अनलाइनबाट साभार